Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Αναρτήσεις

Από την Ευλογία στην Ιδεολογία: Όταν ένα Σύμβολο Νοηματοδοτείται Εκ Νέου

  Τα σύμβολα δεν αποτελούν απλές γραφικές αποτυπώσεις, αλλά πυκνώσεις πολιτισμικής εμπειρίας, ιστορικής συνέχειας και συλλογικών αξιών. Η σημασία τους δεν εδράζεται στη μορφή καθεαυτή, αλλά στο ερμηνευτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσονται. Η περίπτωση της σβάστικας αναδεικνύει με ιδιαίτερη καθαρότητα τον τρόπο με τον οποίο ένα σύμβολο μπορεί να νοηματοδοτείται εκ νέου, να αποσπάται από τα αρχικά του συμφραζόμενα και να εντάσσεται σε ένα διαφορετικό ιδεολογικό αφήγημα, μεταβάλλοντας ριζικά τη θέση του στη συλλογική μνήμη. Η σβάστικα απαντά ήδη από την προϊστορική περίοδο σε ευρωπαϊκά και ασιατικά ευρήματα. Στον ινδουισμό, η svastika συνδέεται με την ευημερία, την κοσμική αρμονία και την ευλογία. Στην αρχαία ελληνική τέχνη, το τετρασκέλιον ή γαμμάδιον λειτουργεί ως γεωμετρικό μοτίβο με αποτροπαϊκό ή διακοσμητικό χαρακτήρα, χωρίς φυλετικό ή πολιτικό περιεχόμενο. Η διαχρονική και διαπολιτισμική παρουσία του συμβόλου καταδεικνύει ότι η αρχική του νοηματοδότηση σχετιζόταν με κοσμολογικ...

Όταν η Κληρονομιά Μας Διδάσκει τη Συνύπαρξη

Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά συχνά περιγράφεται μέσα από πρακτικές, τελετουργίες ή μορφές συλλογικής έκφρασης. Ωστόσο, στον πυρήνα της βρίσκεται η συλλογική ταυτότητα. Σύμφωνα με τη UNESCO (2003), η άυλη πολιτιστική κληρονομιά συνίσταται σε πρακτικές, αναπαραστάσεις και μορφές γνώσης που οι ίδιες οι κοινότητες αναγνωρίζουν ως στοιχείο του αυτοπροσδιορισμού τους. Η έμφαση δεν δίνεται στο εξωτερικό βλέμμα, αλλά στην εσωτερική αναγνώριση. Η ταυτότητα αυτή δεν αποτελεί διακοσμητικό πολιτισμικό χαρακτηριστικό, αλλά μηχανισμό κοινωνικής συνοχής. Όπως επισημαίνει ο Hall (1996), η πολιτισμική ταυτότητα συγκροτείται διαρκώς μέσα από διαδικασίες αναγνώρισης και αναπαράστασης. Δεν είναι στατική ουσία, αλλά ζωντανή διαδικασία αυτοκατανόησης. Χωρίς αυτήν, η άυλη κληρονομιά απογυμνώνεται από το νόημά της και μετατρέπεται σε επιφανειακή αναπαράσταση. Σε κοινωνίες με σύνθετη πολιτισμική δομή, η ύπαρξη κοινοτήτων με διακριτή ταυτότητα δεν αποτελεί παρέκκλιση αλλά συστατικό στοιχείο της κοινωνικής π...

Πολιτιστική Εβδομάδα : Αρχή, Εγκράτεια και Πολιτισμική Μνήμη Νο 3

  Γενίτσαροι και Μπούλες, Νάουσα Φωτογραφία: Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού Εγγεγραμμένο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (2020) 🔗 Δες την ανάρτηση του Υπουργείου Πολιτισμού: facebook.com/culturegr Θεωρητικό Πλαίσιο / Theoretical Framework Η πολιτιστική δραστηριότητα οργανώνεται με βάση το μοντέλο μάθησης–επεξεργασίας πληροφοριών, το οποίο περιλαμβάνει τα στάδια της συλλογής, αναπαράστασης, κωδικοποίησης, αποθήκευσης, ανάσυρσης και ελέγχου της γνώσης. Στο πλαίσιο αυτό, η πολιτισμική πληροφορία δεν αντιμετωπίζεται ως στατικό δεδομένο αλλά ως δυναμικό υλικό που μετασχηματίζεται μέσα από γνωστικές και συμβολικές διεργασίες. Η αναγνώριση σαρακοστιανών συμβόλων και η καταγραφή εθίμων ενεργοποιούν τη φάση της συλλογής και της αναπαράστασης, ενώ η διερεύνηση της νηστείας και η ανάλυση της Κυράς Σαρακοστής λειτουργούν ως πεδία κωδικοποίησης και ερμηνευτικής αποθήκευσης πολιτισμικών σημασιών. Η διαδικασία ανάσυρσης και ελέγχου επιτυγχάνεται μέσ...