Δύο εποχές στο ίδιο βλέμμα
Μικρή εισαγωγή για σένα
Σκέψου για λίγο ένα παλιό αντικείμενο.
Ένα αρχαίο αγγείο.
Μια βυζαντινή εικόνα.
Ένα παραδοσιακό κέντημα.
Ένα παλιό κόσμημα.
Ένα λαϊκό ξυλόγλυπτο.
Ένα αντικείμενο που μοιάζει να ανήκει σε άλλη εποχή.
Τώρα σκέψου κάτι σύγχρονο.
Ένα κινητό τηλέφωνο.
Ένα graffiti.
Ένα βίντεο.
Ένα ζευγάρι ακουστικά.
Ένα σύγχρονο ρούχο.
Μια φωτογραφία πόλης.
Ένα ψηφιακό avatar.
Τι θα συνέβαινε αν τα έβαζες δίπλα δίπλα;
Όχι για να συγκρίνεις ποιο είναι «καλύτερο».
Όχι για να πεις ότι το παλιό είναι ανώτερο ή ότι το νέο είναι πιο χρήσιμο.
Αλλά για να τα αφήσεις να μιλήσουν μεταξύ τους.
Γιατί μερικές φορές ένα αντικείμενο από το παρελθόν φωτίζει κάτι που ζούμε σήμερα.
Και μερικές φορές κάτι σύγχρονο μας βοηθά να δούμε αλλιώς ένα παλιό σύμβολο.
Παραδείγματα έμπνευσης
Στην έκθεση της Aleksandra Waliszewska, η σύγχρονη τέχνη δεν μπαίνει απλώς μέσα στο μουσείο. Μπαίνει δίπλα στα αντικείμενα του παρελθόντος και δημιουργεί μια ένταση, μια συνομιλία, έναν διάλογο. Η Αρχαιότητα δεν παρουσιάζεται μόνο ως «κληρονομιά», αλλά ως εικόνα, μνήμη, σύμβολο και δύναμη που εξακολουθεί να επηρεάζει τη σύγχρονη φαντασία.
Η αποστολή σου
Σήμερα θα γίνεις κάτι ανάμεσα σε:
επιμελητή έκθεσης, καλλιτέχνη, αφηγητή και παρατηρητή του χρόνου.
Θα επιλέξεις ένα στοιχείο από το παρελθόν και ένα στοιχείο από το σήμερα.
Θα τα τοποθετήσεις νοερά —ή και πραγματικά, αν θέλεις— το ένα δίπλα στο άλλο.
Και θα φανταστείς τι θα έλεγαν αν μπορούσαν να μιλήσουν.
Βήμα 1: Διάλεξε κάτι από το παρελθόν
Διάλεξε ένα αντικείμενο, σύμβολο ή εικόνα που συνδέεται με μια άλλη εποχή.
Μπορεί να είναι:
- ένα αρχαίο αγγείο
- ένα άγαλμα
- ένα προσωπείο
- ένα νόμισμα
- ένα κόσμημα
- μια εικόνα
- ένα παραδοσιακό ύφασμα
- ένα παλιό σπίτι
- ένα εργαλείο
- ένα μουσικό όργανο
- ένα μοτίβο από λαϊκή τέχνη
- ένας μύθος
- ένα παλιό έθιμο
Δεν χρειάζεται να είναι κάτι σπάνιο ή δύσκολο.
Μπορεί να είναι και κάτι που έχεις δει σε μουσείο, σε βιβλίο, σε φωτογραφία ή σε μια εκκλησία, σε ένα χωριό, σε ένα παλιό σπίτι.
Γράψε:
Το αντικείμενο ή σύμβολο που διαλέγω από το παρελθόν είναι:
....................................................................................
Βήμα 2: Παρατήρησέ το σαν να το βλέπεις πρώτη φορά
Κοίταξέ το προσεκτικά ή φαντάσου το.
Μην βιαστείς να πεις τι «σημαίνει».
Πρώτα δες το.
Ρώτησε τον εαυτό σου:
- Τι σχήμα έχει;
- Από τι υλικό είναι ή θα μπορούσε να είναι;
- Τι χρώματα έχει;
- Είναι ήρεμο, αυστηρό, φωτεινό, σκοτεινό, μυστηριώδες;
- Τι συναίσθημα σου προκαλεί;
- Τι μπορεί να έβλεπαν σε αυτό οι άνθρωποι της εποχής του;
- Τι βλέπεις εσύ σήμερα;
Συμπλήρωσε:
Όταν το κοιτάζω, μου δίνει την αίσθηση ότι…
....................................................................................
Νομίζω ότι στην εποχή του μπορεί να σήμαινε…
....................................................................................
Σήμερα, εγώ μπορώ να το δω και ως…
....................................................................................
Βήμα 3: Διάλεξε κάτι σύγχρονο
Τώρα διάλεξε κάτι από τη σημερινή ζωή.
Μπορεί να είναι αντικείμενο, εικόνα, κατάσταση, τεχνολογία ή εμπειρία.
Για παράδειγμα:
- ένα κινητό
- μια οθόνη
- ένα βίντεο στο διαδίκτυο
- ένα graffiti
- ένα σύγχρονο ρούχο
- μια φωτογραφία πόλης
- ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης
- ένα παιχνίδι
- ένα τραγούδι
- ένα σχολικό αντικείμενο
- ένα αντικείμενο καθημερινότητας
- μια σύγχρονη αγωνία
- μια λέξη που ακούμε συχνά σήμερα
Γράψε:
Το σύγχρονο στοιχείο που διαλέγω είναι:
....................................................................................
Βήμα 4: Βάλε τα δίπλα δίπλα
Τώρα φαντάσου ότι αυτά τα δύο βρίσκονται στον ίδιο χώρο.
Το παλιό αντικείμενο δεν είναι πια μόνο του σε μια προθήκη.
Το σύγχρονο αντικείμενο δεν είναι πια απλώς κάτι καθημερινό.
Στέκονται το ένα δίπλα στο άλλο.
Και αρχίζουν να συνομιλούν.
Ρώτησε:
- Τι κοινό έχουν;
- Σε τι διαφέρουν;
- Τι φωτίζει το παλιό στο σύγχρονο;
- Τι κάνει το σύγχρονο να φαίνεται αλλιώς στο παλιό;
- Δημιουργείται αρμονία ή ένταση;
- Το ένα συμπληρώνει το άλλο ή το αμφισβητεί;
- Αν ήταν δύο πρόσωπα, θα συμφωνούσαν ή θα διαφωνούσαν;
Συμπλήρωσε:
Αν τα δύο στοιχεία στέκονταν δίπλα δίπλα, το πρώτο πράγμα που θα πρόσεχα είναι…
....................................................................................
Το παλιό στοιχείο θα έλεγε στο σύγχρονο:
«....................................................................................»
Το σύγχρονο στοιχείο θα απαντούσε:
«....................................................................................»
Βήμα 5: Φτιάξε τη δική σου μικρή έκθεση
Τώρα θα δημιουργήσεις μια μικρή «έκθεση» με δύο στοιχεία.
Μπορείς να την κάνεις με όποιον τρόπο θέλεις:
Επιλογή Α: Με εικόνες
Βρες ή σχεδίασε δύο εικόνες: μία από το παρελθόν και μία από το σήμερα. Βάλε τις δίπλα δίπλα σε ένα χαρτί, σε μια διαφάνεια, σε ένα αρχείο ή σε ένα ψηφιακό εργαλείο.
Επιλογή Β: Με αντικείμενα
Βάλε πραγματικά δύο αντικείμενα δίπλα δίπλα και φωτογράφισέ τα.
Επιλογή Γ: Με κολάζ
Κόψε, κόλλησε, σχεδίασε ή σύνθεσε εικόνες που δείχνουν τη συνάντηση δύο εποχών.
Επιλογή Δ: Με μικρή ιστορία
Γράψε ένα σύντομο κείμενο όπου ένα αντικείμενο του παρελθόντος συναντά κάτι σημερινό.
Επιλογή Ε: Με σκίτσο ή αφίσα
Σχεδίασε μια αφίσα με τίτλο, εικόνα και ένα μικρό μήνυμα.
Ο τίτλος της δικής σου έκθεσης
Δώσε έναν τίτλο στη συνάντηση που δημιούργησες.
Μπορεί να είναι ποιητικός, απλός, παράξενος ή συμβολικός.
Παραδείγματα:
- Το αγγείο και η οθόνη
- Όταν ο μύθος άνοιξε κινητό
- Η μάσκα κοιτάζει την κάμερα
- Ένα νόμισμα μπροστά σε ένα barcode
- Το παλιό σπίτι μέσα στην πόλη
- Η εικόνα και το avatar
- Η λύρα και τα ακουστικά
Ο δικός μου τίτλος είναι:
....................................................................................
Βήμα 6: Γράψε το μικρό επιμελητικό σου κείμενο
Τώρα φαντάσου ότι κάποιος βλέπει τη μικρή σου έκθεση.
Χρειάζεται ένα σύντομο κείμενο για να καταλάβει τι προσπάθησες να κάνεις.
Γράψε 6–8 γραμμές.
Μπορείς να ξεκινήσεις έτσι:
Σε αυτή τη μικρή σύνθεση, τοποθέτησα δίπλα δίπλα
....................................................................................
και
....................................................................................
γιατί ήθελα να δείξω ότι
....................................................................................
Συνέχισε με δικά σου λόγια.
Μπορείς να σκεφτείς:
- Τι συνδέει τα δύο στοιχεία;
- Τι αλλάζει όταν τα βλέπουμε μαζί;
- Ποιο ερώτημα γεννιέται;
- Τι μπορεί να νιώσει ο θεατής;
- Τι λέει αυτή η συνάντηση για το παρελθόν;
- Τι λέει για το σήμερα;
Έτοιμο πλαίσιο γραφής
Σε αυτή τη μικρή σύνθεση, τοποθέτησα δίπλα δίπλα
....................................................................................
και
....................................................................................Το πρώτο στοιχείο έρχεται από μια άλλη εποχή και κουβαλά
....................................................................................Το δεύτερο στοιχείο ανήκει στο σήμερα και δείχνει
....................................................................................Όταν τα βλέπουμε μαζί, δεν μοιάζουν πια τόσο ξένα.
Το ένα κάνει το άλλο να φαίνεται
....................................................................................Μέσα από αυτή τη συνάντηση, θέλω να δείξω ότι το παρελθόν δεν είναι πάντα κάτι μακρινό. Μπορεί να επιστρέφει, να μας ρωτά, να μας πιέζει ή να μας βοηθά να καταλάβουμε καλύτερα τον εαυτό μας.
Βήμα 7: Η ερώτηση του διαλόγου
Κάθε καλή έκθεση δεν δίνει μόνο απαντήσεις.
Ανοίγει και ερωτήσεις.
Γράψε μία ερώτηση που θα ήθελες να μείνει στον θεατή μετά τη δική σου σύνθεση.
Παραδείγματα:
- Τι από το παρελθόν συνεχίζει να ζει μέσα μας;
- Μπορεί ένα παλιό σύμβολο να αποκτήσει νέο νόημα;
- Τι θα έλεγε η Αρχαιότητα αν έμπαινε στη σημερινή πόλη;
- Πόσο σύγχρονο είναι τελικά το παλιό;
- Πόσο παλιό είναι τελικά το σύγχρονο;
Η δική μου ερώτηση είναι:
....................................................................................
Μικρή δημιουργική πρόκληση
Δοκίμασε τώρα να φανταστείς τη σύνθεσή σου σαν σκηνή θεάτρου.
Το φως χαμηλώνει.
Το παλιό αντικείμενο μένει ακίνητο.
Το σύγχρονο αντικείμενο πλησιάζει.
Και τότε ακούγεται μια φράση.
Γράψε τη φράση που θα ακουγόταν πρώτη:
«....................................................................................»
Κλείσιμο δραστηριότητας
Σήμερα δεν έκανες απλώς μια άσκηση παρατήρησης.
Έκανες κάτι πιο βαθύ.
Πήρες δύο στοιχεία που μοιάζουν να ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους και τα έβαλες να συναντηθούν.
Έδωσες χώρο στο παρελθόν να μιλήσει στο παρόν.
Και έδωσες στο παρόν την ευκαιρία να κοιτάξει το παρελθόν όχι σαν κάτι νεκρό, αλλά σαν κάτι που συνεχίζει να κινείται μέσα στις εικόνες, στα σύμβολα, στις συνήθειες και στις σκέψεις μας.
Γιατί ο πολιτισμός δεν είναι μόνο αυτό που πέρασε.
Είναι και αυτό που επιστρέφει.
Αυτό που μεταμορφώνεται.
Αυτό που στέκεται δίπλα μας και μας ρωτά:
«Με βλέπεις ακόμη;»