Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί θεολογικό και ανθρωπολογικό στοχασμό γύρω από τη διδασκαλία, τον λόγο και την ελευθερία της συνείδησης.
Υπάρχουν στιγμές που ένα σύστημα δεν ενοχλείται από την πράξη,
αλλά από τον λόγο. Όχι από το περιεχόμενό του, αλλά από το γεγονός ότι δεν υπάγεται.
Στην ιστορία της πίστης, αυτή η σύγκρουση δεν είναι νέα.
Δεν αφορά πρόσωπα. Αφορά τη διαχρονική ένταση ανάμεσα στη θεσμική εξουσία και στον ελεύθερο λόγο.
Ο λόγος που δεν χωρά στο πλαίσιο
Η λατρεία μπορεί να ρυθμιστεί.
Η τελετουργία μπορεί να τυποποιηθεί.
Η διοίκηση μπορεί να οργανωθεί.
Ο λόγος, όμως, όχι.
Ο λόγος:
-
γεννά συνείδηση,
-
δημιουργεί σχέση,
-
εμπνέει,
-
και τελικά… καθοδηγεί.
Γι’ αυτό και ιστορικά, κάθε κλειστό ιεραρχικό σύστημα δυσκολεύεται να αντέξει έναν λόγο που:
-
δεν ελέγχεται,
-
δεν εγκρίνεται,
-
δεν «αποστέλλεται».
Όχι επειδή είναι λάθος,
αλλά επειδή δεν ανήκει.
Διδασκαλία και εξουσία: δεν ταύτισε ποτέ ο Χριστός τα δύο
Ο Ιησούς Χριστός δεν δίδαξε από θέση ισχύος.
Δεν ζήτησε άδεια.
Δεν διεκδίκησε ρόλο.
Δίδαξε:
-
χωρίς να κατέχει αξίωμα,
-
χωρίς να προστατεύει θέση,
-
χωρίς να απαιτεί αναγνώριση.
Και γι’ αυτό ακριβώς ονομάστηκε Δάσκαλος.
Η διδασκαλία Του δεν προερχόταν από θεσμική εξουσία,
αλλά από εσωτερική συνέπεια.
Από ζωή που προηγείται του λόγου.
Όταν η θέση γίνεται ταυτότητα
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η απώλεια ενός ρόλου.
Είναι όταν ο ρόλος γίνεται ταυτότητα.
Όταν ο άνθρωπος:
-
δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τίτλο,
-
δεν αντέχει να μιλήσει χωρίς πλαίσιο,
-
δεν νιώθει έγκυρος χωρίς εξουσιοδότηση,
τότε ο λόγος του — όσο σωστός κι αν είναι —
δεν είναι ελεύθερος.
Και ένας μη ελεύθερος λόγος
δεν μπορεί να είναι διδασκαλία.
Ο λόγος που δεν χρειάζεται άδεια
Υπάρχει, όμως, και ένας άλλος δρόμος.
Ο δρόμος του ανθρώπου που:
-
μιλά χωρίς να διεκδικεί,
-
διδάσκει χωρίς να επιβάλλεται,
-
εμπνέει χωρίς να ασκεί εξουσία.
Ο λόγος που:
-
δεν τελεί μυστήρια,
-
δεν διοικεί,
-
δεν ελέγχει,
αλλά μαρτυρεί.
Αυτός ο λόγος δεν μπορεί να απαγορευτεί.
Γιατί δεν ανήκει σε κανέναν θεσμό.
Ανήκει στη συνείδηση.
Το πραγματικό μέτρο της διδασκαλίας
Ο Χριστός δεν ρώτησε:
«Ποια είναι η θέση σου;»
Ρώτησε:
«Ποιος είσαι όταν δεν έχεις καμία;»
Εκεί κρίνεται ο Δάσκαλος.
Όχι στο αν μπορεί να μιλήσει με εξουσία,
αλλά στο αν μπορεί να σταθεί χωρίς αυτήν.
Γιατί τελικά,
ο λόγος του Θεού δεν χρειάζεται άδεια.
Χρειάζεται μόνο αλήθεια, συνέπεια και παράδειγμα.