Size: - A + +

Τελευταία Νέα

Αναζήτηση Μεταπτυχιακών

Το Ιστορικό πλαίσιο της πολιτισμικής ταυτότητας των Ελλήνων



Άρθρο της Λογγίνου Δήμητρας

Μελετώντας το ιστορικό πλαίσιο της πολιτισμικής αυτοσυνείδησης του λαού μας, διαπιστώνουμε ότι ο Έλληνας και κυρίως ο  νεοέλληνας, αυτό-προσδιορίζεται πολιτισμικά μέσα από τα αρχαιοελληνικά ιδεώδη. Από το 1828, το νεοϊδρυθέντα ελληνικό κράτος νομιμοποιείται στις προγονικές του ρίζες και  αναδεικνύει  τη μορφή και την αίγλη της αρχαιότητας.

Με την πάροδο των χρόνων, η ελληνικότητα συνδέεται με τη λαϊκή παράδοση, την βυζαντινή κληρονομιά, την τεχνολογία και τις νεότερες επιλογές τέχνης. Ωστόσο, το αρχαιοπρεπές ιδεώδες παραμένει κυρίαρχο στοιχείο αυτό-προσδιορισμού για τον Έλληνα.     Έτσι, οι επόμενες γενιές μεγαλώνουν σε ένα αμιγώς ελληνοκεντρικό περιβάλλον, ένα περιβάλλον που οι εκάστοτε φορείς προσπαθούν να προσεγγίσουν μέσα από τη δημιουργία μουσείων. Άλλωστε, ακόμη και στην σημερινή ελληνική κοινωνία, ένας μεγάλος αριθμός μελετητών υποστηρίζει ότι το μουσείο αποτελεί ένα θεσμό που συνδέεται με τη συγκρότηση εθνικών ταυτοτήτων .

Μελετώντας, την εξέλιξη των εννοιών του πολιτισμού και της κουλτούρας , διαπιστώνουμε ότι η σημασία των παραπάνω όρων διαμορφώνεται ανάλογα με τον κοινωνικοπολιτικό προσανατολισμό  της ιστορικής περιόδου μέσα στην οποία εμφανίζεται .

Τον 16ο αιώνα, παρά τις απόψεις του Μοντέν περί εξέτασης του πολιτισμού μέσα στο πλαίσιο του πολιτισμικού σχετικισμού , η συγκεκριμένη έννοια  ταυτίζεται με την ευπρέπεια και τους «καλούς τρόπους». Τον 17ο κ 18ο αιώνα πολιτισμός ορίζεται  από τους διαφωτιστές ως μια διαδικασία προοδευτικής τελειοποίησης των ηθών και των θεσμών. Τον 19ο αιώνα η παραπάνω έννοια γίνεται συνώνυμη με την επιστημονικό- τεχνολογική πρόοδο και τα  αρνητικά επιτεύγματα της βιομηχανικής επανάστασης. Τέλος, τον 20ο αιώνα, πολιτισμός θεωρείται το σύνολο της ανθρώπινης δημιουργίας μιας κοινωνίας.

Συνεχίζοντας τη μελέτη μας, παρατηρούμε ότι  η έννοια της κουλτούρας πρωτοεμφανίζεται στην Γερμανία του 17ου αιώνα , όταν οι αστοί διανοούμενοι ταύτισαν την κοινωνική τους θέση με το ιδεώδες της παιδείας και της μόρφωσης, ασκώντας δριμύτατη κριτική στην υποκριτική ευγένεια των αριστοκρατών. Τον 18ο αιώνα,  η κουλτούρα προσδιορίζεται μέσα από τα ήθη και τα έθιμα των λαών ενώ τον 19ο, χωρίζεται σε υψηλή (θεωρείται το σύνολο των καλλιτεχνικών και πνευματικών επιτευγμάτων το οποίο συχνά παρουσιάζει ένα φετιχιστικό χαρακτήρα.) και μαζική (είναι το υποπροϊόν, που προσεγγίζεται μέσα από συντηρητικές, αριστερές και πλουραλιστικές αντιλήψεις). Έτσι, φτάνουμε στον 20ο αιώνα όπου η έννοια της κουλτούρας φαίνεται να ταυτίζεται με αυτή του πολιτισμού.

Η έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 σηματοδότησε ταυτόχρονα και την εκδήλωση ενός σημαντικού για την ιστορία της χώρας ρεύματος, που ονομάστηκε φιλελληνισμός. Τα αρχαιοελληνικά  ιδεώδη της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης, εμπνέουν τους φιλέλληνες, οι οποίοι επιχειρούν με αυτά να επισφραγίσουν τις ρίζες των ευρωπαϊκών κρατών. Έτσι, το νέο κράτος νομιμοποιείται μέσα από το αρχαιοπρεπές παρελθόν του .

Παράλληλα, η άποψη του Φαλμεράυερ περί  αφανισμού κάθε βιολογικού και πολιτισμικού ίχνους του ελληνικού  γένους, κινητοποιεί ακόμη περισσότερο την προσπάθεια σύνδεσης του νεοέλληνα με την αρχαιότητα. Ως αποτέλεσμα μια μεγάλη μερίδα διανοουμένων μελετούν την διαχρονική ενότητα της ελληνικής γλώσσας, προβάλουν την ελληνικότητα του Βυζαντίου ενώ, η επιστήμη της λαογραφίας αρχίζει να αναζητά λαϊκά ήθη και έθιμα που ισχυροποιούν τη συγκεκριμένη ενότητα. Τελειώνοντας την ιστορική αναδρομή, φτάνουμε στη σημερινή εποχή όπου  τα μνημεία της  Ελλάδας, αποτελούν για την Ευρώπη (η οποία κινείται μέσα στα όρια του πολιτισμικού σχετικισμού)  δείγματα παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Με λίγα λόγια, η πολιτισμική ταυτότητα των νεοελλήνων αναπτύσσεται μέσα σε ένα ελληνοκεντρικό πλαίσιο.

Από την άλλη μεριά, ο σεβασμός της πολιτισμικής διαφορετικότητας, της ελευθερίας της σκέψης, της παγκόσμιας προβολής των μνημείων , της  αποδοχής των ιδεών  του μοντερνισμού, της αξιοποίησης της τεχνολογίας αλλά και των νέων μορφών τέχνης ,  πιστοποιούν  ότι έχουν  υλοποιηθεί εκείνα τα βήματα, που ίσως αργότερα μας απαγκιστρώσουν από τα εθνοκεντρικά  στερεότυπα (πολιτισμικός σχετικισμός) .
 
Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναφέρουμε ότι με την ίδρυση του νέου κράτους, η Ελλάδα γίνεται μια χώρα που διχάζει την υπόλοιπη Ευρώπη. Από τη μια οι περιηγητές που επισκέπτονται τη χώρα μας μένουν έκθαμβοι από τα απτά αντικείμενα την υψηλής τέχνης, δηλαδή της αρχαιότητας και από την άλλη, κοιτούν με περιφρόνηση τους νεοέλληνες, επειδή αποδέχονται  ήθη και τα έθιμα της ανατολής. Μέσα σε αυτό το πεδίο οι Έλληνες αμυνόμενοι επιδιώκουν για άλλη μια φορά την  ταύτιση της κουλτούρας , του πολιτισμού , της τέχνης της μόρφωσης και της παιδείας με το αρχαίο πνεύμα και το ιδεώδες τον ολυμπιακών αγώνων και συνδέουν για μια ακόμη φορά τον πολιτισμό τους με την κλασική αρχαιότητα.

Βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση

1) Cuche Denys. Η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες, μτφρ. Φ. Σιατίτσας, εκδ. τυποθήτω- Γιώργος Δαρδιανός, Αθήνα 2001.

2) Παχαλίδης Γ.-Χαμπούρη Αικ., οι διαστάσεις των πολιτισμικών φαινομένων- εισαγωγή στον πολιτισμό, τόμος Α, εκδ. Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2002.

3) Κόκκινος Γ. – Αλεξάκη Ε.( επιμ.), Διεπιστημονικές προσεγγίσεις στη μουσειακή αγωγή, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2002.

4) Δεμερζής Ν. Κουλτούρα, νεωτερικότητα, πολιτική κουλτούρα, εκδ. Παπαζήσης, Αθήνα 1997



Ξενόγλωσση

1) Biro M.  Art History, vol. 30 No 1, February 2007 pp 26-56, USA.

2) Carrol N. Art and Globalization, then and now , Department of Philosophy Temple University Philadelphia,, USA internet: carrolln@temple.edu


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Δίκτυα Εκπαιδευτικής Υποστήριξης