Μέγεθος: A- A+ + + +

Τελευταία Νέα

Αναζήτηση Μεταπτυχιακών

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF

H διδασκαλία του Ευνομίου και η κριτική του Μεγάλου Βασιλείου



Άρθρο του

Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Φλωρόφσκυ

Επιμέλεια αποσπασμάτων : Λογγίνου Δήμητρα

Ο Ευνόμιος μέσα από το έργο του υποστηρίζει ότι υπάρχουν δύο ειδών είδη γνώσεως  : α) Αυτά που επινοήθηκαν από τους ανθρώπους κι β) αυτά που είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης σκέψεως. Ο Μέγας Βασίλειος διαφωνεί και πιστεύει πως κάθε γνώση είναι αποτέλεσμα σκέψεως και αντικρούει τον ισχυρισμό του Ευνομίου.

Η έμφαση του Βασιλείου στο αδύνατο μειώσεως της εμπειρίας στις διανοητικές έννοιες


Στην κριτική που ασκεί ο Βασίλειος πρώτα πρώτα απορρίπτει την διαίρεση των ονομάτων σε οντολογικά και ονόματα δίχως σημασία. «Δεν είναι αλήθεια ότι τα ονόματα που προέρχονται από τη σκέψη δεν σημαίνουν τίποτα και είναι μόνο ήχοι που βγαίνουν από το στόμα χωρίς νόημα. Αυτά θα ήταν παραλήρημα, κενός λόγος και όχι αποτέλεσμα σκέψεως. Οτιδήποτε γίνεται με τη σκέψη κατέχει κάποιο βαθμό πνευματικής πραγματικότητας. Ακόμη και οι ψευδείς έννοιες που εμφανίζονται στα όνειρα έχουν μια ορισμένη σταθερότητα. Ο διαλογισμός θα πρέπει να εννοηθεί ως η προσπάθεια του νου να κατανοήσει. Ο διαλογισμός είναι σκέψη. Είναι πνευματική διείσδυση ή ανάλυση.  Ύστερα από προσεχτική ανάλυση αυτό που στην αρχή φαίνεται απλό αποδεικνύεται πολλαπλό και η πολλαπλότητά του εντοπίστηκε από τη σκέψη και εξειδικεύτηκε με τον διαλογισμό. Παράδειγμα το σώμα. Στην αρχή φαίνεται απλό αλλά με τη βοήθεια του λογικού το σώμα βλέπουμε ότι έχει μεγάλη ποικιλία. Σχήμα, χρώμα, κτλ». Έτσι ο Βασίλειος αντικρούει την ιδέα της άμεσης κατανοήσεως του αντικειμένου ως όλου με την ιδέα του για μεταγενέστερη πνευματική ανάλυση . Για τον Βασίλειο η δραστηριότητα του νου καθώς φτάνει στην κατανόηση διεισδύοντας στο αντικείμενο που θεωρεί , είναι το βασικό γνώρισμα της γνώσεως. Η ανάλυση είναι ο κύριος στόχος της γνώσεως.   

Η αποκάλυψη των ονομάτων του Θεού . Γνώση της Ενέργειας του Θεού όχι της απρόσιτης ουσίας του Θεού. 

Για τον Βασίλειο δεν υπάρχει όνομα που να μπορεί να περικλύσει την φύση του Θεού, να μπορεί να τον εκφράσει πλήρως. Μερικά από αυτά τα ονόματα εκφράζουν τη φύση του Θεού απορρίπτοντας αυτό που δεν υπάρχει σε αυτόν. Αρνούμενα έννοιες που είναι ξένες για τον Θεό.  Άλλα ονόματα δηλώνουν το τι είναι θεός και πως πρέπει να τον κατανοεί ο νους. Και οι δύο μορφές των ονομάτων εκφράζουν πρωτίστως τη σχέση του νου με τον Θεό. Είναι ένας γνώμονας που μας οδηγεί καθώς αγωνιζόμαστε να διεισδύσουμε στην αποκάλυψη και να θεωρήσουμε τον θεό. Αυτά τα ονόματα είναι μόνο για μας. Δεν αναφέρονται στο ίδιο το ανεξάρτητο αντικείμενο αλλά μόνο στο αντικείμενο όπως εμείς το κατανοούμε. Ονομάζουν το αντικείμενο της νοήσεως για τον νοούντα άνθρωπο. Τα ονόματα του Θεού μας καθιστούν ικανούς να τον γνωρίζουμε μέσα από τα έργα του, μέσα στην « ενέργειά του» , αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι προσεγγίζουμε την πραγματική του ουσία που παραμένει απρόσιτη. Ο Βασίλειος έτσι δεν αρνείται την αντικειμενικότητα της ανθρώπινης σκέψεως αλλά τονίζει περισσότερο τη δραστηριότητα του νου. Για τον Βασίλειο η οδός της γνώσεως ως θρησκευτική εμπειρία είναι πολύτιμη γιατί με τη γνώση ο άνθρωπος επιτυγχάνει πνευματική επικοινωνία με τον Θεό.  

Πηγή: Περιοδικό Πειραϊκής Εκκλησίας,  τεύχος 266, σελ 15 - 17  



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αξιόλογοι Σύνδεσμοι