Μέγεθος: A- A+ + + +

Τελευταία Νέα

Αναζήτηση Μεταπτυχιακών

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF

Μότσαρτ: Η ιδιοφυΐα της κλασικής μουσικής - Mozart effect


Γεννήθηκε στο Σάλτσμπουργκ. στη σημερινή Αυστρία, τότε Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, στις 27 Ιανουαρίου του 1756.‘Ενας από τους σημαντικότερους συνθέτες κλασικής μουσικής, μαζί με τον Γιόζεφ Χάυντν , τον Λούντβιχ βαν Μπετόβεν και τον Φραντς Σούμπερτ αποτελούν τους σημαντικότερους εκπροσώπους του λεγόμενου βιεννέζικου κλασικισμού , του κλασικισμού και τη λεγόμενη «Πρώτη Σχολή της Βιέννης».

Συνέθεσε περισσότερα από 600 έργα, μουσική δωματίου, συμφωνική και εκκλησιαστική μουσική, καθώς και μικρότερες συνθέσεις: παραλλαγές, φαντασίες, σονάτες, άριες κ.α.
Όταν ήταν τεσσάρων χρονών ο πατέρας του άρχισε να του διδάσκει κάποια μινουέτα και κομμάτια στο πιάνο, σαν παιχνίδι. Μπορούσε να τα παίζει άψογα και με τη μεγαλύτερη λεπτότητα, κρατώντας πάντα τέλεια το μέτρο.

Στην ηλικία των πέντε ετών, συνέθετε ήδη μικρά κομμάτια, τα οποία έπαιζε στον πατέρα του, ο οποίος τα κατέγραφε. Αυτά τα πρώτα κομμάτια, Κ. 1-5, κατάγραφηκαν στο μουσικό βιβλίο Nannerl Notenbuch. Οι δεξιότητες του νεαρού Μότσαρτ υπήρξαν μοναδικές. Εκτός από την εξαιρετική τεχνική του στο πιάνο, στο όργανο και στο βιολί, είχε την ικανότητα να αποστηθίζει πληθώρα συνθέσεων με φαινομενική ευκολία, ενώ αξιοσημείωτη ήταν επίσης η ικανότητά του να αυτοσχεδιάζει πάνω σε ένα μουσικό θέμα χωρίς προετοιμασία

Ήδη σε ηλικία έξι ετών, κατέγραφε ο ίδιος τις συνθέσεις του. Το πρώτο ταξίδι για συναυλίες του νεαρού Μότσαρτ τον οδήγησε τον Ιανουάριο 1762 στο Μόναχο. Εκεί έπαιξε μπροστά στην αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία, ανακοινώνοντας μάλιστα πως θα παντρευόταν την αρχιδούκισσα Μαρία Αντουανέτα, μετέπειτα βασίλισσα της Γαλλίας. Η αυτοκράτειρα του χάρισε ένα παιδικό κοστούμι.

Επόμενος σταθμός υπήρξε το Λονδίνο, όπου έφτασε στις 23 Απριλίου 1764 και παρέμεινε για δεκαπέντε μήνες. Αυτά τα ταξίδια έδωσαν την ευκαιρία να συναντηθεί ο Μότσαρτ με σημαντικούς μουσικούς της εποχής του. Ο σπουδαιότερος από αυτούς ήταν στο Λονδίνο ο Γιόχαν Κρίστιαν Μπαχ, ένας από τους γιους του μεγάλου Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, ο οποίος και επηρέασε σημαντικά τον Μότσαρτ στη σταδιοδρομία του

Στο Παρίσι τυπώθηκαν τα πρώτα έργα (σονάτες) του Μότσαρτ ενώ κατά την αναχώρησή του από το Λονδίνο τον Ιούλιο του 1765, παρουσίασε το χειρόγραφο ενός χορωδιακού κομματιού σε τέσσερα μέρη (Κ. 20) στο Βρετανικό Μουσείο. Ακολούθησαν συναυλίες στη Χάγη το Σεπτέμβριο του 1765, ξανά στο Παρίσι το Μάιο του 1766 όπου παρέμεινε για δύο μήνες και αργότερα στη Λυόν, τη Γενεύη καταλήγοντας εν τέλει στο Μόναχο.

Ο νεαρός Μότσαρτ ήταν ήδη από τον Οκτώβριο 1769 διευθυντής συναυλίας στην ορχήστρα του αρχιεπισκόπου στο Σάλτσμπουργκ. Στις 26 Δεκεμβρίου του 1770 παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στο Teatro Regio Ducale του Μιλάνου η όπερα Μιθριδάτης, βασιλιάς του Πόντου (21 επαναλήψεις).
Από τον Οκτώβριο 1772 μέχρι το Μάρτιο 1773 πραγματοποιήθηκε το τρίτο ταξίδι του Μότσαρτ στην Ιταλία. Κατά τη διάρκειά του παρουσιάστηκε η όπερα Lucio Silla (Κ. 135) στο Μιλάνο, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία σε 26 παραστάσεις.

Η επόμενη παραμονή του Μότσαρτ στο Σάλτσμπουργκ διακόπηκε μόνο από ταξίδια στη Βιέννη και στο Μόναχο. Αυτή την εποχή ανέπτυξε ο συνθέτης ακόμα περισσότερο την συνθετική τεχνική του, πράγμα που ενισχύθηκε από τη συνάντηση και γνωριμία του με τον Ιωσήφ Χάυδν στη Βιέννη. Αυτή η γνωριμία έμελλε να μετουσιωθεί μουσικά σε έργα που απετέλεσαν την πρώιμη περίοδο του βιεννέζικου κλασικισμού.

Μέχρι το 1785 ο Μότσαρτ συνέθετε κυρίως έργα για πιάνο και μουσική δωματίου (μεταξύ άλλων τα 6 κουαρτέτα εγχόρδων που αφιέρωσε στον Ιωσήφ Χάυδν). Ιδιαίτερα τα κοντσέρτα για πιάνο του Μότσαρτ βρήκαν σημαντική ανταπόκριση στο βιεννέζικο κοινό και αποτελούν μέχρι σήμερα κορυφαίες δημιουργίες, τόσο του ίδιου του συνθέτη, όσο και του μουσικού αυτού είδους γενικότερα. Το 1785/86 ανέβηκε η όπερα "Οι γάμοι του Φίγκαρο", το 1787 ο "Ντον Τζιοβάννι". Το δεύτερο έργο ανέβηκε για πρώτη φορά με μεγάλη επιτυχία στην Πράγα. Και τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του Μότσαρτ (1789-91) ήταν καλλιτεχνικά και οικονομικά επιτυχημένα.

Το γεγονός ότι συσσωρεύονταν χρέη οφείλονται κατά κάποιο μέρος στην κακή διαχείριση του συνθέτη, στις συνεχείς ασθένειες της γυναίκας του, αλλά και σε κάποια ροπή για συμμετοχή του σε τυχερά παιχνίδια.

Η όπερα Ο Μαγικός Αυλός , υπήρξε μεγάλη επιτυχία. Ο Μότσαρτ ήταν ασθενής ήδη από το τέλος του καλοκαιριού του 1791, αλλά στις αρχές Δεκεμβρίου προέκυψε μία δραματική επιδείνωση, η οποία και τον οδήγησε στο θάνατο (5 Δεκεμβρίου 1791)

Το Ρέκβιεμ (Requiem), μία παραγγελία του κόμητα Φ. Βάλζεγκ-Στούπαχ, έμεινε ημιτελές. Με εντολή της χήρας Κονστάντσε ανέλαβαν να το ολοκληρώσουν αρχικά ο J. Eybler και στη συνέχεια ο Φ. Συσμάιερ (F. X. Suessmayer). Αυτή η μορφή του έργου εκτελείται, συνήθως, μέχρι σήμερα.

Ο Μότσαρτ άφησε, εκτός από τη χήρα του, δύο παιδιά: τον Καρλ (1784-1858), ο οποίος όρισε το Mozarteum του Σάλτσμπουργκ ως γενικό κληρονόμο του, και τον Βόλφγκανγκ (1791-1844), συνθέτη, πιανίστα και μαέστρο περιορισμένου βεληνεκούς.

Ο μεγάλος συνθέτης Β. Α. Μότσαρτ κηδεύτηκε φτωχικά (με έξοδα του Δήμου) και ετάφη σε μαζικό τάφο στο νεκροταφείο του Άγιου Marx.. Ο τάφος του δεν εντοπίστηκε ποτέ με ακρίβεια, γι' αυτό ο επίσημος τάφος στην πτέρυγα τιμώμενων του κεντρικού νεκροταφείου της Βιέννης (Zentralfriedhof) είναι κενοτάφιο.




Mozart effect

Ένας φυσικός όμως που τα τελευταία χρόνια ασχολείται με την λειτουργία του εγκεφάλου, λέει ότι η μουσική έχει και παιδαγωγικό ρόλο στα μαθηματικά. Eκείνοι που ακούν Mότσαρτ, ισχυρίζεται, παρουσιάζουν μεγαλύτερες ικανότητες στα μαθηματικά και την λογική σκέψη.

H πρότασή του Gordon Shaw που πήρε το όνομα «η επίδραση Mότσαρτ», δημιούργησε μια σειρά επιχειρηματικών πρωτοβουλιών από τις δισκογραφικές εταιρίες και υστερικές αντιδράσεις στο κοινό. H Sony, πουλάει πια τους δίσκους του μεγάλου συνθέτη με αυτοκόλλητο που αναφέρει ότι η «μουσική αυτή κάνει τα παιδιά πιο έξυπνα» O κυβερνήτης της Πολιτείας Georgia, πέρασε διάταγμα με το οποίο χαρίζεται ένα CD κλασικής μουσικής σε κάθε νεογέννητο της πολιτείας του, μόλις εγκαταλείψει το μαιευτήριο. O συγγραφέας Don Campbell, εξέδωσε το 1997 ένα βιβλίο στο οποίο υποστηρίζει ότι η κλασική μουσική είναι πανάκεια δια πάσαν νόσον, πνευματική ή σωματική.

O Gordon Shaw, θεωρεί ότι όλα αυτά είναι ανοησίες. «Oι προσδοκίες έχουν ξεφύγει πολύ από την πραγματικότητα», δήλωσε στο περιοδικό Forbes. Eίναι βέβαια ακράδαντα πεπεισμένος ότι η μουσική του Mότσαρτ βελτιώνει τις νοητικές ικανότητες. Έχει πειράματα που στατιστικά το αποδεικνύουν. Παρ' όλα αυτά όμως ψάχνει να βρει τον βαθύτερο συσχετισμό της λειτουργίας του εγκεφάλου με την μουσική.

Yπάρχει όμως καμιά σχέση των νευρώνων με την αρμονία; Tο 1978, ο διάσημος νευροφυσιολόγος Vernon Mountcastle έφτιαξε το πρώτο μοντέλο της νευρικής δομής του εγκεφαλικού φλοιού. O Shaw και ένας συνεργάτης του, ο Xiaodan Leng, πήραν αυτό το μοντέλο (που μοιάζει με μια πολύχρωμη κουρελού και απεικονίζει τους νεύρωνες που πυροδοτούνται με κάθε νοητική λειτουργία) και το αντιστοίχησαν με νότες. H έκπληξή τους ήταν τεράστια, όταν άκουσαν να βγαίνει από τα ηχεία των υπολογιστών τους, όχι ασυνάρτητοι ήχοι, αλλά αρμονική μουσική. Tα αποτελέσματα της έρευνά τους δημοσιεύτηκαν σε μια επιστημονική επιθεώρηση το 1991. Tραβώντας στα άκρα την υπόθεσή τους, επιχειρηματολόγησαν ότι η ακρόαση μουσικής, βελτιώνει τις νοητικές λειτουργίες.

Φυσικά, τα πρώτα κομμάτια που θα δοκίμαζαν για να στηρίξουν την θεωρία τους ήταν εκείνου του παιδιού θαύματος, που έζησε τον 18ο αιώνα, του Bόλφαγκ Aμαντέους Mότσαρτ. Mαζί με τον φυσιολόγο και μουσικό Frances Rauscher διάλεξαν την «σονάτα για δύο πιάνα σε D Major», εξαιτίας της «ασύλληπτης πολυπλοκότητάς της». Oι πειραματικές δοκιμές που ακολούθησαν συσχέτισαν σαφέστατα την μουσική αυτή με την ικανότητα επίλυσης δύσκολων λογικών προβλημάτων.

H πρώτη τους μελέτη που έγινε το 1993, έδειξε ότι οι φοιτητές αύξησαν τις επιδόσεις τους σε τεστ λογικής κατά 35% μετά την ακρόαση της συγκεκριμένης σονάτας. H «επίδραση Mότσαρτ» κράτησε μόλις 15 λεπτά. Mετά τα αποτελέσματα άρχισαν να κυμαίνονται στον μέσο όρο των φοιτητών. Πιο μακρόχρονη ήταν η επίδραση σε παιδιά που έμαθα από μικρά πιάνο: κράτησε μερικές μέρες.

Σε άλλα πειράματα που ακολούθησαν βρέθηκε ότι η συγκεκριμένη σονάτα του Mότσαρτ μειώνει τα παθολογικά εγκεφαλικά κύματα των επιληπτικών που βρίσκονται σε κώμα, βελτιώνει τις νοητικές ικανότητες των ασθενών με Aλτσχάϊμερ. Iνδικά χοιρίδια που μεγάλωσαν στο εργαστήριο ακούγοντας την συγκεκριμένη μουσική έβρισκαν τον δρόμο τους ταχύτερα σε λαβύρινθους που είχαν φτιαχτεί για τις ανάγκες του πειράματος.

Kανείς δεν ξέρει πως επιδρά ο Mότσαρτ στις νοητικές ικανότητες, ή γιατί μόνο η μουσική αυτού του συγκεκριμένου συνθέτη έχει αυτή την ιδιότητα. «Δεν έχουμε καμιά ένδειξη για "επίδραση Mπετόβεν"», λέει ο Gordon Shaw. Aλλά ούτε οι σύγχρονοι συνθέτες με τα πολύπλοκα κομμάτια τους δεν έχουν επίδραση. O Philip Glass που δοκιμάστηκε πέρυσι, απέτυχε. O Mότσαρτ «έδωσε» καλύτερα αποτελέσματα στα τεστ σε ποσοστό 30%.

Tον περασμένο Mάρτιο ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα του τελευταίου πειράματος. Παιδιά που μελετούσαν πιάνο κι άκουγαν την συγκεκριμένη σονάτα επί μακρόν είχαν 27% καλύτερα αποτελέσματα στα μαθηματικά. Tα παιδιά, που προερχόταν από διαφορετικές εθνικές καταγωγές και από οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων, τώρα ασχολούνται με μαθηματικά που θα έκαναν μετά από τρία χρόνια στο σχολείο.

Όσο κι αν αργήσει η εξήγηση της «επίδρασης Mότσαρτ», οι πρώτες ενδείξεις είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικές. «Tα σχολεία κάνουν ένα θανάσιμο λάθος κόβοντας τα μαθήματα μουσικής από το πρόγραμμα τους», τονίζει όπου βρεθεί και όπου σταθεί ο Gordon Shaw...

H εκλαΐκευση της επίδρασης Mότσαρτ βρίσκεται στο βιβλίο «Mozart Effect» του Don Campbell. «Oι προσδοκίες για την επίδραση Mότσαρτ έχουν ξεφύγει πολύ από την πραγματικότητα, λέει ο καθηγητής Shaw.


Πηγές : 1. http://www.eirinika.gr/gr/blog/irenesfavourite/mozart-tribute.asp
             2. http://www.mousalim.gr/eblog/peri-europaikes-mousikes/mozarteffect.html

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αξιόλογοι Σύνδεσμοι