Size: - A + +

Τελευταία Νέα

Αναζήτηση Μεταπτυχιακών

Ο Πολιτισμός της Ελιάς μέσα από τη Τέχνη

   Επιμέλεια : Λογγίνου Δήμητρα

    Εδώ και χιλιάδες χρόνια από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας, η Ελιά αποτελεί το ιερό σύμβολο όχι μόνο των Ελλήνων αλλά και όλων των λαών της Μεσογείου. Για τους κατοίκους αυτής της περιοχής η ελιά είναι  διατροφή, θρησκεία , ομορφιά και  υγεία.  Το ελαιόλαδο τρέφει, συντηρεί, προστατεύει, τονώνει, θεραπεύει, εμπνέει.

    Κατάγεται από τη Μικρά Ασία , εξαπλώθηκε από το Ιράν, τη Συρία και την
Παλαιστίνη στην υπόλοιπη Μεσόγειο πριν από 6.000 χρόνια περίπου. Καλλιεργήθηκε στην Κρήτη πριν από 3.000 χρόνια και υπήρξε  σύμβολο των Ολυμπιακών Ιδεωδών, της Ειρήνης, της Σοφίας και της Νίκης. Ήταν το μοναδικό βραβείο που έπαιρνε ο Ολυμπιονίκης, ο «κότινος».

  Η ελιά έχει πολύ σημαντικό ρόλο στη μυθολογία και τις θρησκείες πολλών πολιτισμών, μέσα από το πέρασμα των χρόνων. Το δέντρο της ελιάς ήταν το ιερό δέντρο της πόλης της Αθήνας. Σύμφωνα με τη μυθολογία, η θεά Αθηνά πρόσφερε την ελιά, σύμβολο γονιμότητας, σαν δώρο στους Αθηναίους, για να κερδίσει την εύνοιά τους στον ανταγωνισμό της με το θεό Ποσειδώνα, σχετικά με το ποιος θα έδινε το όνομά του στην πόλη. Το κλαδί ελιάς, που κρατούσε ένα περιστέρι, ήταν για τον Νώε ο οιωνός ότι η ανθρώπινη ζωή θα ξανάρχιζε στη γη, μετά τον βιβλικό κατακλυσμό. Στην αρχαία Αίγυπτο πίστευαν ότι η θεά Ίσις, γυναίκα του Όσιρη, κρατούσε το μυστικό για την καλλιέργεια της ελιάς.

    Υπάρχουν διάφορα Έθιμα και Παραδόσεις  που αναφέρουν ότι η ελιά και το ελαιόλαδο είναι ευεργετικά για την ψυχή και το πνεύμα και αρκετά από αυτά διατηρούνται σαν μέρος της παράδοσης και της κουλτούρας πολλών λαών. Στην Πορτογαλία υπάρχουν προσευχές για να διώξουν το δαιμόνιο. Σε αυτές αναφέρεται το ελαιόλαδο σαν μέσο που εξαγνίζει το κακό. Σε αρκετές αγροτικές περιοχές της Μεσογείου, οι άνθρωποι πετούν λάδι στο έδαφος για να έχουν καλή σοδειά ή για να ευχαριστήσουν για την καλή σοδειά που είχαν. Στο Χριστιανισμό, κατά το Μυστήριο της Βάπτισης, ο ιερέας σχηματίζει το Σταυρό στο μέτωπο του βαπτιζόμενου, με λάδι.

     Ο Ιπποκράτης, ο πατέρας της ιατρικής, πίστευε στις θεραπευτικές ιδιότητες του ελαιόλαδου. Αναφερόταν σε αυτό σαν την «ιδανική θεραπεία». Οι αρχαίοι Έλληνες θεραπευτές χρησιμοποιούσαν ελαιόλαδο για να επουλώσουν πληγές, για να θεραπεύσουν την αϋπνία, τη ναυτία, τη χολέρα.
Επίσης το χρησιμοποιούσαν για να ενυδατώσουν και να μαλακώσουν το δέρμα τους ή το έβαζαν στα μαλλιά τους για να είναι υγιή και λαμπερά. Οι σύγχρονοι επιστήμονες πιστεύουν ότι βοηθά τις λειτουργίες του εγκεφάλου, των εσωτερικών μας οργάνων και ιδιαίτερα της καρδιάς, αφού τα στοιχεία του ελαιόλαδου προλαβαίνουν και παίρνουν τη θέση από τα βλαβερά ζωικά λίπη, τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συγκέντρωση λίπους στη καρδιά και οδηγούν στο έμφραγμα.

Αυτή η μακρόχρονη παρουσία της ελιάς και του ελαιόλαδου στη ζωή των λαών συνέβαλε στη δημιουργία εξαίρετων αντικειμένων καθημερινής χρήσης και ενέπνευσε καλλιτέχνες ,  λογοτέχνες  και ποιητές.

Eίμαι του ήλιου η θυγατέρα
H πιο απ’ όλες χαϊδευτή.
Xρόνια η αγάπη του πατέρα
Σ’ αυτόν τον κόσμο με κρατεί.
Όσο να πέσω νεκρωμένη,
Aυτόν το μάτι μου ζητεί.
Eίμ’ η ελιά η τιμημένη.

Δεν είμ’ ολόξανθη, μοσχάτη
Tριανταφυλλιά ή κιτριά·
Θαμπώνω της ψυχής το μάτι,
Για τ’ άλλα μάτια είμαι γριά.
Δε μ’ έχει αηδόνι ερωμένη,
M’ αγάπησε μία θεά·
Eίμ’ η ελιά η τιμημένη.

Όπου κι αν λάχω κατοικία,
Δε μ’ απολείπουν οι καρποί·
Ώς τα βαθιά μου γηρατεία
Δε βρίσκω στη δουλειά ντροπή·
Μ’ έχει ο Θεός ευλογημένη
Kι είμαι γεμάτη προκοπή·
Eίμ’ η ελιά η τιμημένη.

Φρίκη, ερημιά, νερά και σκότη,
Tη γη εθάψαν μια φορά·
Πράσινη αυγή με φέρνει πρώτη
Στο Nώε η περιστερά·
Όλης της γης είχα γραμμένη
Tην εμορφιά και τη χαρά·
Eίμ’ η ελιά η τιμημένη.

Εδώ στον ίσκιο μου από κάτου
Ήρθ’ ο Χριστός ν’ αναπαυθεί,
Kι ακούστηκε η γλυκιά λαλιά του
Λίγο προτού να σταυρωθεί·
Το δάκρυ του, δροσιά αγιασμένη,
Έχει στη ρίζα μου χυθεί·
Eίμ’ η ελιά η τιμημένη.



(από το βιβλίο: Kωστής Παλαμάς, Άπαντα, A΄, Mπίρης χ.χ.)

Μουσεία Για την Ελιά...

    Όλες οι μεσογειακές χώρες αναγνωρίζοντας αυτό το ιδιαίτερο στοιχείο που τις ενώνει έχουν δημιουργήσει χώρους για να εκθέσουν στη νέα γενιά και κυρίως να της μάθουν πόσα πολλά στοιχεία ενώνουν τους λαούς της Μεσογείου. Τον κατάλογο με τα μουσεία μπορείτε να τον βρείτε από εδώ

  Το βίντεο που ακολουθεί δείχνει το πως έχουν αποτυπώσει ζωγράφοι, όπως ο Βαν Γκονγκ, το θέμα της " Ελιάς".




Πηγές

1. http://dim-karat.ilei.sch.gr/elia.htm#Υγεία και ελιά
2. http://www.nea.gr/popular/docs1/tria.pdf
3. http://www.olivetreeroute.gr/gr/olivier_gr.php



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Δίκτυα Εκπαιδευτικής Υποστήριξης